چگونه گناه نکنیم( قسمت پنجم)

در سلسله مقالات گذشته، برای جلوگیری از ارتکاب گناه، دو راه اصلی را معرفی نمودیم: 1- اولویت قرار دادن دشمن شناسی 2- پیشگیری از قرارگیری در شرایط گناه

در سلسله مقالات گذشته، برای جلوگیری از ارتکاب گناه، دو راه اصلی را معرفی نمودیم: 1- اولویت قرار دادن دشمن شناسی؛ یعنی به این درک دست یابیم که شیطان دشمن آشکار ماست و راهlrm;های حمله او را بشناسیم و برای مقابله با آن، مجهز به سلاحlrm;های لازم و متناسب گردیم. 2- سعی اصلی ما بر این باشد که در شرایط گناه قرار نگریم و در صورتی که از روی جهل و غفلت مرتکب گناه شدیم، پس از توبه از انجام آن، تمام اسباب و وسایلی را که شرایط انجام فعل گناه را برای ما به وجود آورده از میان برداریم.

در این شماره به برخی دیگر از راهlrm;های جلوگیری از ارتکاب گناه اشاره خواهیم کرد.

bull; اصل شناخت انواع گناه:

یکی از دلایل اصلی انجام گناه این است که ما انواع گناه را نمی شناسیم و این عدم علم، باعث حرکت ما به سمت فعل گناه میlrm;گردد.

در سلسله مقالات گذشته، برای جلوگیری از ارتکاب گناه، دو راه اصلی را معرفی نمودیم: 1- اولویت قرار دادن دشمن شناسی 2- پیشگیری از قرارگیری در شرایط گنا

در سلسله مقالات گذشته، برای جلوگیری از ارتکاب گناه، دو راه اصلی را معرفی نمودیم: 1- اولویت قرار دادن دشمن شناسی؛ یعنی به این درک دست یابیم که شیطان دشمن آشکار ماست و راهlrm;های حمله او را بشناسیم و برای مقابله با آن، مجهز به سلاحlrm;های لازم و متناسب گردیم. 2- سعی اصلی ما بر این باشد که در شرایط گناه قرار نگریم و در صورتی که از روی جهل و غفلت مرتکب گناه شدیم، پس از توبه از انجام آن، تمام اسباب و وسایلی را که شرایط انجام فعل گناه را برای ما به وجود آورده از میان برداریم.

در این شماره به برخی دیگر از راهlrm;های جلوگیری از ارتکاب گناه اشاره خواهیم کرد.

bull; اصل شناخت انواع گناه:

یکی از دلایل اصلی انجام گناه این است که ما انواع گناه را نمی شناسیم و این عدم علم، باعث حرکت ما به سمت فعل گناه میlrm;گردد.

در توضیح باید گفت گناه در قالب چند نوع دسته بندی قرار میlrm;گیرد:

گناهان شیرین و غیر شیرین
گناهان کبیره و صغیره
حق الله، حق النفس حق الناس

گناهان شیرین و غیر شیرین

گناهان شیرین گناهانی هستند که انسان برای دستیابی به یک لذت حرام مرتکب میlrm;شود. این لذتlrm;ها ریشه در ذات و غریضه انسانی دارند و خداوند برای پاسخ به آنها مسیرهای حلال را فراهم آورده است. اما برخی از این مسیرها عدول کرده و سعی در پاسخ به این غرایض و کسب این لذت ها از راه های حرام دارند. مانند گناه زنا، روزه خواری و ... .

گناه غیر شیرین، گناهانی هستند که انجام آن هیچ گونه لذتی برای انسان به همراه ندارد اما نفس اماره، فرد را به انجام آن سوق میlrm;دهد. باید گفت برخورد خدا در مقابل ارتکاب گناه غیر شیرین محکمlrm;تر و سختlrm;تر خواهد بود؛ زیرا هیچ گونه کسب لذتی باعث ارتکاب فرد به این گناه نشده است، بلکه تبعیت کامل از نفس و بندگی شیطان، فرد را به سمت ارتکاب این گناه سوق داده است.

از این رو خداوند غیبت را که گناهی غیر شیرین است بدتر از زنا که گناه شیرین است عنوان کرده است. نکته لازم به ذکر این است که اکثر گناهان غیر شیرین که با پاسخ کوبندهlrm;تری از سوی خدا مواجه میlrm;شود، حق الناس است مانند تهمت زدن، غیبت کردن، ظن گناه به کسی و ... .

نکته تاسف برانگیز این است که برخی افراد آنچنان در گناهان غیر شیرین غوطه ور شده و به انجام آن عادت می کنند که به تدریج این گناه را برای خود به گناهی شیرین بدل کرده و از انجام آن لذت میlrm;برند.

گناهان کبیره و صغیره

گناه کبیره معصیتی است که پردهlrm;دری و سرکشی بیشتری در مقابل حق تعالی دارد؛ از این رو مومن به واسطه ایمان قلبی و عملی که به خداوند دارد نباید مرتکب این گناهان شود. مانند سِحر، یاس از رحمت الهی، دروغ، اسراف، زنا و... .

(میlrm;توانید برای مطالعه بیشتر پیرامون گناهان کبیره و چگونگی مبارزه با آنها به کتاب <<گناهان کبیره>> شهید دستغیب مراجعه نمایید. )

گناه صغیره به عنوان گناه كوچك در برابر گناه بزرگ شناخته مىrlm;شود كه در قرآن مجيد از آن تعبير به rlm;<<لممrlm;>> و <<سيئة>> شده است:

الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَ حِشَ إِلَّا اللَّمَمَ إِنَّ رَبَّكَ وَ سِعُ الْمَغْفِرَةِ>> <<نجم 53>>

كسانى كه از گناهان بزرگ و زشت كارىrlm;ها جز لغزش هاى كوچك دورى مىrlm;كنند [مورد آمرزشrlm;اند] يقيناً آمرزش پروردگارت گسترده و وسيع است.

إِن تَجْتَنِبُواْ كَبَائِرَ مَا تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفّرْ عَنكُمْ سَيَاتِكُمْ وَنُدْخِلْكُم مُّدْخَلًا كَرِيمًا>> <<نساء4>>

اگر از گناهان بزرگى كه از آنها نهى مىrlm;شويد دورى كنيد، گناهان كوچكتان را از شما محو مىrlm;كنيم، و شما را به جايگاهى ارزشمند و نيكو وارد مىrlm;كنيم.

نکته لازم به ذکراین است که مطابق با روایات معصومین، هرچند این دسته از گناهان کوچک هستند اما استمرار در ارتکاب آنها، باعث انجام گناه کبیره خواهد شد؛ بنابراین دوری از آنها لازم است. مانند: حـسـودی كــردن بر دیگران، فـحـش گـفتن و زبان درازی كردن و ... .

نکته دیگر این است که نباید گناهان کوچک را بی اهمیت شمارد. گاهی یک گناه کوچک مثل لبخند قطام به ابن ملجم، در دومینوی الهی، اثر وحشتناک داشته و تاریخ را دگرگون میlrm;کند.

حق الله ، حق النفس، حق الناس

حق الله: همه اوامر و واجباتی که منحصر به ارتباط خاص فرد با خداوند است و انسانهای دیگر در آن دخیل نیستند حق الله است؛ مانند نماز ، روزه، حج و سایر عبادات... .

حق النفس: حقی که وجود ما اعم از مادی و معنوی یعنی جسمی و روحی بر گردن ما دارد و اگر آن را مراعات ننماییم مطابق با آیات و روایات در روز حساب از سوی اعضای بدن خود، مورد بازخواست قرار میlrm;گیریم. از این روست که گناهی مانند خودکشی گناهی نابخشودنی است و همچنین در صورت ارتکاب گناه توسط چشم و یا دست و ... در روز حساب، آن عضو مدعی شده و از فرد گناهکار که او را به سمت گناه سوق داده و انجام ثواب توسط آن جلوگیری کرده است در پیشگاه الهی شکایت می کند.

حق الناس: حقوقی که از مردم بر عهده فرد است و بر او واجب است که در صورت عدم رعایت آن، علاوه بر توبه الهی رضایت صاحب حق را جلب کند. حق الناس از اموری است که خداوند از شهدا نیز آن را طلب میlrm;کند و این نشان دهنده میزان اهمیت حق الناس است.

نکته مهم این است که کسی که بیت المال دست اندازی می کند، نه تنها به یک فرد بلکه به کل جامعه مدیون می گردد؛ از این رو، در روز حساب، با وضع نابسامانی مواجه میlrm;شود زیرا نیازمند کسب رضایت از تمامی مردم میlrm;باشد. به این دلیل است که حضرت امیر المومنین (ع) توجه خاص و ویژه ای به بحث بیت المال داشتهlrm;اند.

نکته دیگر در بحث حق الناس، بستن مسیر خیر است. کسی که در مسیر خیر مانع قرار دهد، دچار حق الناس گستردهlrm;ای میlrm;شود زیرا تمام افرادی که در صورت ورود به آن مسیر هدایت و سعادتمند می شدند و با عمل او دچار گمراهی شده اند، حق خود را از او میlrm;طلبند. از این رو در روایات بر این تاکید شده است که کسانی که غاصب حق اهل بیت بودهlrm;اند تا ابد در جهنم خواهند ماند، زیرا آنان ورود به راه خیر را سد کردند و از این رو تا ابد در ارتکاب گناه از سوی هر گناهکاری شریک هستند.

نکته قابل تامل این است که اگر گناه ما باعث تاخیر در امر ظهور حضرت بقیه الله الاعظم گردد، منتظران آن حضرت در روز حساب با ما برخورد کرده و حق خود را از ما می خواهند زیرا ارتکاب آن گناه مانع قرار گرفتن آنها در مسیر رشد شدهlrm;است.

bull; عالم محضر خداست در محضر خدا معصیت نکنیم

اصل دیگر توجه و درک نکته << عالم محضر خداست در محضر خدا معصیت نکنیم>> می باشد. توجه کامل به این اصل، میlrm;تواند انسان را به طور کامل از ارتکاب به گناه بر حذر دارد. با این وجود در دنیای امروز، تاثیر جمله << این مکان مجهز به دوربین مداربسته است>>، از جمله <<عالم محضر خداست در محضر خدا گناه نکنیم>> بیشتر است؛ زیرا انسان مطمئن است که در صورت ارتکاب یک خطا و دیدن آن توسط دوربین، با او برخورد شده و آبرویش میlrm;رود اما خدا ستار العیوب است و آبروی فرد را حفظ میlrm;کند.

خدا در قرآن می فرماید: <<الم یعلم بان الله یری>> یعنی آیا نمیlrm;دانند خدا میlrm;بیند؟

طرح این جمله به صورت استفهام انکاری و نشان دهنده اهمیت این اصل است. اگر با تمام وجود به این حقیقت و فهم دست یابیم که خدا و امام زمان ناظر بر اعمال ما هستند، به شدت به رفتار خود توجه میlrm;نماییم. زیرا به مفهوم واقعی عظمت خداوند را درک کرده ایم و این مسئله باعث گردیدهlrm;است که کوچکlrm;ترین گناهان در نظر ما به بزرگترین معصیتlrm;ها بدل گردد.